Podziel się:

4 najczęściej występujące choroby odkleszczowe u psów

23.03.2022 lek. wet. Małgorzata Miłosz

Kleszcze są wektorami wielu patogenów, groźnych nie tylko dla ludzi, ale i zwierząt. Ocieplenie klimatu sprzyja wydłużeniu się okresu ich żerowania, przez co narażenie na choroby staje się coraz większe. Przeczytaj, jakie objawy u Twojego psa powinny Cię zaniepokoić.

Podziel się:


Choroby odkleszczowe u psów są coraz częściej diagnozowane, a ich gama z roku na rok się poszerza. Wpływ na to ma w dużej mierze zwiększenie częstotliwości podróżowania ze zwierzętami w coraz bardziej odlegle zakątki świata i zawlekanie tamtejszych patogenów. Ponieważ objawy schorzeń przenoszonych przez kleszcze są mało specyficzne i pojawiają się w różnym czasie od zakażenia, warto zwracać uwagę na obecność tych pasożytów na skórze naszych czworonogów.

Najczęściej spotykane choroby odkleszczowe u psów w naszym kraju to:

  • babeszjoza
  • erlichioza
  • anaplazmoza
  • borelioza

Rzadziej spotykamy bartonelozę, hemoplazmozę, tularemię, hepatozoonozę, gorączkę Q i odkleszczowe zapalenie mózgu.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze choroby odkleszczowe u psów.


Babeszjoza

Babeszjoza (piroplazmoza) wywoływana jest przez pierwotniaki z rodzaju Babesia. Najczęściej występującym u psów gatunkiem w Polsce jest Babesia canis, której głównym wektorem, czyli transmiterem, są kleszcze łąkowe (Dermacentor reticulatus). Za zagłębie tej choroby uważa się województwo warmińsko mazurskie, mazowieckie, podlaskie, lubelskie i zachodniopomorskie, co nie znaczy, że nie występuje ona w innych regionach.  

Patogeneza

Kleszcz jest żywicielem ostatecznym B. canis i w nim zachodzi proces jej namnażania. Pierwotniak ten przechodzi z zarażonej samicy kleszcza na potomstwo, dzięki czemu wyklute z jaj larwy stanowią źródło zarażenia. Po wbiciu się w skórę, zakażony kleszcz przekazuje ze śliną do krwiobiegu psa tzw. sporozoity (jedną z form rozwojowych). W erytrocytach zwierzęcia dzielą się one na merozoity, układające się na kształt gruszkowatych tworów, które widoczne są pod mikroskopem. Niszczą one krwinki czerwone i w konsekwencji doprowadzają do silnej niedokrwistości. Merozoity pobierane są przez kleszcza z powrotem wraz z krwią zakażonego zwierzęcia i cykl się zamyka.

Objawy

Najczęściej obserwowane objawy babeszjozy to:

  • apatia
  • gorączka
  • brak apetytu
  • żółtaczka
  • ciemny mocz

Rzadziej występuje postać przewlekła z nawracającą gorączką oraz zapaleniem mięśni i stawów. 

Jeśli zauważysz podobne objawy u swojego psa, a miał on kleszcza w przeciągu ostatnich 3 tygodni, nie zwlekaj i udaj się do lekarza weterynarii.

Diagnostyka

Lekarz weterynarii po zbadaniu psa zleci badanie krwi z rozmazem. W wynikach otrzymuje się najczęściej informacje o niedokrwistości i małopłytkowości, a przy zaawansowanych stanach podwyższeniu ulegają także wskaźniki wątrobowe (AST, ALT, bilirubina) i/lub nerkowe (mocznik i kreatynina). Pod mikroskopem widoczny jest charakterystyczny obraz pierwotniaków umieszczonych w krwinkach czerwonych. Czasem, by znaleźć pasożyta, rozmaz taki trzeba wykonać kilkukrotnie.

Leczenie

W leczeniu używa się substancji przeciwpierwotniaczych, najczęściej imidokarbu. Dodatkowo stosowana jest terapia wspomagająca – nawadnianie oraz przetaczanie krwi (jeśli istnieje taka konieczność). Ze względu na możliwość wystąpienia licznych powikłań, rokowanie jest ostrożne.


Erlichioza

Erlichioza wywoływana jest przez riketsje (wewnątrzkomórkowe bakterie) Erlichia canis, a jej wektorem jest kleszcz psi (Rhipicephalus sanguineus).

Patogeneza

Po ok. 48 godzinach po ukłuciu kleszcza, dochodzi do wniknięcia do organizmu psa E. canis. Bakterie te namnażają się w leukocytach i płytkach krwi, po czym roznoszone są po całym organizmie. W konsekwencji dochodzi do uszkodzenia szpiku kostnego, zmniejszenia ilości krwinek oraz płytek krwi, co skutkuje niedokrwistością oraz nadmiernym krwawieniem.

Objawy

Najczęstszymi objawami erlichiozy są:

  • apatia
  • brak apetytu
  • duszność
  • gorączka
  • bladość błon śluzowych
  • wybroczyny na skórze i błonach śluzowych
  • krwawienie z nosa
  • powiększenie węzłów chłonnych

Okres inkubacji, czyli czas który upływa od kontaktu z zarazkiem do wystąpienia objawów choroby w przypadku erlichiozy wynosi od 8 do 20 dni.

Diagnostyka

Przy podejrzeniu erlichiozy lekarz zaleca badanie krwi z rozmazem oraz dodatkowe testy diagnostyczne. W badaniach laboratoryjnych obserwujemy często wzrost aktywności enzymów wątrobowych, trombocytopenię, leukopenię i niedokrwistość.

W badaniu mikroskopowym rozmazu krwi stwierdza się morule E. canis umieszczone w limfocytach i/lub monocytach.

Szybkie testy płytkowe pozwalają na wykrycie przeciwciał od 1 do 4 tygodni po zakażeniu.

Diagnostykę w przypadku niepewnego wyniku można uzupełnić o testy PCR.

Leczenie

Terapia erlichiozy polega na podawaniu leków zwalczających riketsje oraz leczeniu objawowym. Najczęściej stosowane są antybiotyki z grupy tetracyklin (doksycyklina), które podawane są przez 4 tygodnie.

Anaplazmoza

Anaplazmoza granulocytarna psów wywoływana jest przez riketsje Anaplasma phagocytophilum, a przenoszona przez kleszcza pospolitego (Ixodes ricinus). 

Najwięcej przypadków choroby odnotowywuje się w województwach: lubelskim, mazowieckim i warmińsko-mazurskim.

Patogeneza

Transmisja A. phagocytophilum rozpoczyna się po kilku godzinach od wszczepienia się kleszcza w skórę psa. By jednak w organizmie zwierzaka została osiągnięta minimalna dawka zakaźna, czas kontaktu kleszcza z psem wynosi ok. 48 godzin. Wprowadzone do organizmu bakterie namnażają się w komórkach krwi – neutrofilach i eozynofilach – i rozprzestrzeniają po całym organizmie.

Objawy 

Okres inkubacji trwa od 1 do 2 tygodni, więc po upływie tego czasu, można spodziewać się objawów, takich jak :

  • apatia
  • gorączka 
  • kulawizna 
  • bladość błon śluzowych
  • biegunka i wymioty
  • wybroczyny na skórze i błonach śluzowych
  • powiększenie węzłów chłonnych
  • nadmierne pragnienie/wielomocz

Diagnostyka

Do diagnostyki wykorzystuje się szybkie testy diagnostyczne, pozwalające wykryć przeciwciała w ciągu kilkunastu minut w gabinecie weterynaryjnym. W przypadkach wątpliwych wykonuje się badanie PCR.

Dodatkowo w badaniach laboratoryjnych stwierdza się głównie zmniejszenie liczby płytek krwi i limfocytów, niedokrwistość oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. 

Leczenie

Leczenie anaplazmozy polega na podawaniu leków zwalczających riketsje oraz terapii wspomagającej.

Pies chorujący na choroby odkleszczowe

Borelioza

Borelioza (choroba z Lyme) wywoływana jest przez krętki z grupy Borrelia burgdorferi sensu lato, a ich głównym wektorem są kleszcze pospolite. Źródłem bakterii dla kleszczy są małe gryzonie, króliki oraz niektóre gatunki gadów i ptaków.

Patogeneza

Kleszcz wprowadza patogeny znajdujące się w ślinie do skóry zwierzęcia w ciągu ok. 16 do 48 godzin od wkłucia.  Bakterie namnażają się w miejscu wniknięcia, a następnie przedostają do krwiobiegu i roznoszą po organizmie, wywołując objawy uogólnionego zakażenia i wzmożoną reakcję immunologiczną. 

Objawy

Najczęstsze objawy boreliozy u psa to:

  • gorączka
  • kulawizna
  • bóle mięśniowe
  • apatia i niechęć do ruchu
  • powiększenie węzłów chłonnych

Z reguły choroba przebiega jednak bezobjawowo lub z nawracającymi epizodami gorączki. Czas od momentu kontaktu z zarazkiem do wystąpienia symptomów wynosi nawet kilka miesięcy.

Diagnostyka 

W diagnostyce wykorzystuje się testy serologiczne w celu wykrycia przeciwciał skierowanych przeciwko Borrelia spp. W przypadku wyniku dodatniego wykonuje się dodatkowo badanie metodą immunoblottingu.

Leczenie

Leczeniem z wyboru jest czterotygodniowa terapia doksycykliną lub amoksycyliną (u młodych psów) oraz leki przeciwzapalne. Zakażenie mimo terapii może przejść w formę przewlekłą. 

Choroby odkleszczowe u psów charakteryzują się ostrożnym rokowaniem, dlatego tak ważna jest profilaktyka. Podstawową metodą jest ograniczenie kontaktu z pajęczakami poprzez stosowanie odpowiednich preparatów oraz w miarę możliwości jak najwcześniejsze usuwanie znalezionych na skórze psa kleszczy. Na choroby odkleszczowe nie ma również szczepień (oprócz boreliozy), a raz przebyte zakażenie nie gwarantuje odporności. Ponieważ kleszcze są aktywne praktycznie przez cały rok, pamiętaj o zabezpieczeniu zwierzaka kroplami, obrożą lub tabletkami przeciwkleszczowymi, co pozwoli na zminimalizowanie ryzyka zakażenia.

Bibliografia

  1. Inwazje kleszczy u psów – o czym należy pamiętać w „sezonie kleszczowym”. Magazyn Weterynaryjny 05/07/2019
  2. Kleszcze jako wektory nowych chorób zakaźnych i inwazyjnych psów i kotów? Magazyn weterynaryjny 05/11/2018
  3. Zwalczanie chorób przenoszonych przez wektory u psów i kotów. Przewodnik ESCCAP 05 wydanie trzecie – marzec 2019

Inne artykuły w tej kategorii

polecane produkty

Zapisz się do newslettera!

Miej oko na nasze nowości, promocje i porady specjalistów. Dołącz do nas i odbierz darmowego e-booka!

Zapisałeś się do newslettera!

International

  • Polska
  • Austria
  • Belgia
  • Bułgaria
  • Chorwacja
  • Czechy
  • Dania
  • Finlandia
  • Francja
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Holandia
  • Irlandia
  • Niemcy
  • Norwegia
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowacja
  • Słowenia
  • Szwajcaria
  • Szwecja
  • UK
  • Węgry
  • Włochy