Podziel się:

Kocie „narkotyki” vol.1 – Kocimiętka

27.05.2022 lek. wet. Małgorzata Miłosz

Mruczenie, tarzanie się, rozszerzenie źrenic, wpatrywanie się w jeden punkt lub bieganie bez celu to efekt działania kocich narkotyków na przedstawicieli tego gatunku. Nie chodzi oczywiście o prawdziwe substancje psychoaktywne, a jedynie o lotne cząstki wytwarzane przez niektóre rośliny. Jedną z nich jest kocimiętka.

Podziel się:



Czym jest kocimiętka?

Kocimiętka, czy raczej kocimiętka właściwa (Nepeta cataria) to gatunek rośliny należący do rodziny jasnotowatych. Występuje powszechnie na terenie Europy, Azji, Ameryki Północnej i w Nowej Zelandii. Zakwita późną wiosną pachnącymi, różnokolorowymi, drobnymi kwiatami, zebranymi w kłosowate kwiatostany, które swym wyglądem do złudzenia przypominają lawendę. Charakterystyczne są także jej listki o sercowatym kształcie, zielone z wierzchu i szare od spodu. Zapach kocimiętki, określany jest jako cytrynowy, lub miętowo-cytrynowy. Jest to aromat dość intensywny i nie każdemu będzie odpowiadał.

Nazwa łacińska rodzaju Nepeta pochodzi od starożytnego miasta rzymskiego Nepi, gdzie ówcześni mieszkańcy uprawiali ową roślinę w swoich ogrodach.

Polska nazwa „kocimiętka” nawiązuje do podobieństwa liści tej rośliny do listków mięty oraz do tajemniczego wpływu na koty.

Podobnie nazwa angielska „catmint” lub „catnip” (ang. nip – szczypać, skubać) odnosi się do jej wyglądu oraz do zachowania kotów, które często ją podgryzają.

Kluczowym składnikiem kocimiętki, odpowiadającym za wywołanie euforii u kotów, jest nepetalakton.  Związek ten należy do grupy irydoidów i jest atraktantem zawartym przede wszystkim w Nepeta cataria, a także innych gatunkach, takich jak np. Nepeta grandiflora, czy Nepeta faassenii. Ta lotna substancja występuje w olejku eterycznym, pozyskiwanym z kocimiętki w procesie destylacji parą wodną. Oczywiście rośliny wytwarzają nepetalakton nie po to, by wabić koty, ale by odstraszać latające owady.

Jak działa nepetalakton?

Niegdyś sądzono, że kot wyczuwa substancje zapachowe zawarte w kocimiętce za pośrednictwem tzw. narządu Jacobsona. Narząd ten zwany także lemieszowo-nosowym, umieszczony jest po obu stronach jamy nosowej w pobliżu kości lemieszowej. Przy jego udziale koty wychwytują w powietrzu cząsteczki feromonowe, a nepetalakton długo uważany był za substancję z nimi tożsamą. Okazało się jednak, że reakcja na nepetalakton jest wynikiem kontaktu z receptorami węchowymi w jamie nosowej.

Cząsteczki nepetalaktonu dostają się do jamy nosowej kota, gdzie wiążą się z receptorami, pobudzając nerwy prowadzące do opuszki węchowej, a stamtąd  do podwzgórza i ciała migdałowatego. Impulsy nerwowe przekazywane są do obszarów odpowiadających za reakcje behawioralne, wyzwalając zachowania związane z pobudzeniem układu nagrody.

Jak koty reagują na kocimiętkę?

Kot bawiący się kocimiętką.

Po kontakcie kota z kocimiętką obserwujemy charakterystyczną reakcję, obejmującą lizanie i żucie przedmiotu nią nasączonego, ocieranie o niego głową, a następnie turlanie się. Niektóre koty w trakcie takiego „haju” wokalizują, ślinią się, a ich zachowanie naśladuje rujkę. Kocimiętka nie wpływa jednak na aktywność seksualną tych czworonogów, a jej stosowanie w okresie rzeczywistej rui nie wywołuje zauważalnie silniejszej odpowiedzi.

Opisany trans trwa około 15 minut, po czym kot traci zainteresowanie źródłem tajemniczej woni. Ponowna wrażliwość pojawia się ponownie po ok. 30 minutach. I co ważne, kocimiętka w żaden sposób nie uzależnia, więc nie należy się obawiać jej podawania.

Czy kocimiętka działa na wszystkie koty?

Podatność na działanie nepetalaktonu występuje u ok. 2/3 populacji tych zwierząt i jest cechą dziedziczną. Warto wspomnieć, że zastosowanie akcesoriów z kocimiętką nie przyniesie efektu u kociąt w wieku poniżej 6 – 7  miesiąca życia, czyli nim zaczną one wchodzić w okres dojrzałości płciowej. Bez znaczenia natomiast jest płeć oraz to, czy zwierzak był kastrowany, czy nie.

Na kocimiętkę reagują nie tylko nasze domowe mruczki, ale i dzikie koty. Wykazano, że większość lwów, lampartów, jaguarów i śnieżnych panter zachowuje się po kontakcie z nią podobnie jak koty domowe. Również rysie amerykańskie chętnie się przy niej relaksują. Z kolei tygrysy reagują słabo lub w ogóle nie wykazują zainteresowania tą specyficzną rośliną.

Niektórzy właściciele psów zgłaszają, że ich czworonogi również wpadają w narkotyczny stan po zetknięciu z kocimiętką, aczkolwiek o dużo mniejszej intensywności.

Inne właściwości kocimiętki

Ludzie również są w pewnym stopniu podatni na działanie kocimiętki. Niegdyś była ona wykorzystywana jako roślina lecznicza, używana do produkcji naparów uspokajających, niwelujących bóle głowy, skurcze jelit i bezsenność. Dziś dodaje się jej ekstrakty do perfum, jako przyprawę do potraw, do produkcji farb oraz do odstraszania szczurów i niektórych owadów.

Kocimiętkę stosują również pszczelarze, gdyż jej zapach działa uspokajająco oraz wabiąco także na pszczoły.

Jak podawać kotu kocimiętkę

Właściwości kocimiętki i sposób jej działania na koty został oczywiście natychmiast podchwycony przez producentów zabawek i innych akcesoriów przeznaczonych dla tych czworonogów. 

I tak mamy: 

  • kocimiętkę suszoną lub świeżą, którą posypuje się drapaki lub wypełnia zabawki
  • spray z kocimiętką do spryskiwania np. drapaków (by zwierzaki dłużej się nimi interesowały), lub transporterów (dla większego komfortu transportu do gabinetu weterynaryjnego lub podróży samochodem)
  • przysmaki z kocimiętką, które wspomagają pracę przewodu pokarmowego, oraz mogą działać lekko uspokajająco przy większym ich spożyciu

Roślinę tę można również hodować samemu, gdyż jest stosunkowo łatwa w uprawie i nie ma specjalnych wymagań co do warunków środowiskowych i glebowych. Możesz ją zatem posadzić w ogrodzie, mając na uwadze, że choć jej efektowny wygląd przyciągnie uwagę sąsiadów, to jej zapach zaprosi na pewno na Twoją posesję okoliczne koty. Alternatywnym wyborem jest doniczka z kocimiętką na parapecie, do której Twój mruczek będzie miał swobodny dostęp. Warto sprawdzić wcześniej, czy specyficzny aromat tej rośliny odpowiadać będzie Tobie. Choć kocimiętka jest dla kotów bezpieczna, jeśli zwierzak będzie miał tendencje do zjadania jej w nadmiernej ilości, może skończyć się to niestrawnością. Niemniej jednak zdarza się to bardzo rzadko, a objawy takie jak biegunka, czy wymioty, są przejściowe.

Korzyści z podawania kocimiętki

Oczywiście to, że możemy się z naszego zwierzaka pośmiać i wrzucić na youtube filmik z jego wyczynów to tylko jeden z pozytywów kocimiętki. Podawanie kotu różnych jej form powoduje wytwarzanie endorfin, czyli hormonów szczęścia, które sprawiają, że staje się on bardziej zrelaksowany. Nasączone nią zabawki aktywizują go na długie godziny, a wejście do transportera nie stanowi już tak wielkiego wyzwania. 

Jeśli Twój kociak nie próbował jeszcze tego „narkotyku”, to koniecznie musicie go przetestować.

Bibliografia

  1. Teresa Wielgosz: Wielka księga ziół polskich. Poznań: Publicat S.A., 2008.
  2. www.readersdigest.ca/home-garden/pets/does-catnip-work-big-cats-lions-and-tigers/
  3. How Does Catnip Work Its Magic on Cats? Scientific American (2007)
  4. Encyclopedia of Medicinal Plants and Its Uses Nepeta cataria

Inne artykuły w tej kategorii

polecane produkty

Zapisz się do newslettera!

Miej oko na nasze nowości, promocje i porady specjalistów. Dołącz do nas i odbierz darmowego e-booka!

Zapisałeś się do newslettera!

International

  • Polska
  • Austria
  • Belgia
  • Bułgaria
  • Chorwacja
  • Czechy
  • Dania
  • Finlandia
  • Francja
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Holandia
  • Irlandia
  • Niemcy
  • Norwegia
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowacja
  • Słowenia
  • Szwajcaria
  • Szwecja
  • UK
  • Węgry
  • Włochy